Խոջալուի ցեղասպանության զոհերի հիշատակը հարգել են Լաչինի «Աղօղլան» տաճարում - ԼՈՒՍԱՆԿԱՐ

25 Փետրվարի 2021 - 12:00

Փետրվարի 24-ին՝ Լաչինի շրջանի «Աղօղլան» ալբանական հինավուրց տաճարում հարգանքի տուրք են մատուցել Խոջալուի ցեղասպանության զոհերի հիշատակին։

Ինչպես փոխանցում է Armenia.Az-ը՝ վկայակոչելով APA գործակալությանը, արարողությանը մասնակցել են՝ ալբանա-ուդինա քրիստոնեական համայնքի անդամներ, տեղացի և օտարերկրյա մամուլի ներկայացուցիչները։

Սկզբում համայնքի ներկայացուցիչ Ռոբերտ Մոբիլին եկեղեցում մոմ է վառել Խոջալույի ցեղասպանության հիշատակին։ Այնուհետև նա և համայնքի փոխնախագահ Ռաֆիկ Դանաքարին, ինչպես նաև ալբանա-ուդինա քրիստոնեական համայնքի անդամները աղոթքներ են կարդացել՝ Խոջալուի ցեղասպանության զոհերի հոգիների հանգստության համար։

Դրանից հետո Ռ. Մոբիլին լրագրողների հետ զրույցի ժամանակ ասել է, որ այսօր նրանք դարձել են գերագույն արդարության հաղթանակի ականատեսներ. «Այս գերագույն արդարությունը Ադրբեջանի նախագահի ղեկավարությամբ վերականգնել է Ադրբեջանի հաղթական բանակը։ Ադրբեջանցի զինվորը օկուպացիայից ազատագրել է ոչ միայն հողերը, այլ նաև կրոնական տաճարները։ Կեցցե՛ Ադրբեջանը, կեցցե՛ մեր բանակը, կեցցե՛ մեր նախագահը»։

Խոսելով «Աղօղլան» տաճարի նշանակության մասին՝ Ռ. Մոբիլին ընդգծել է, որ Լաչինում կան շատ ալբանական եկեղեցիներ. «Իսկ «Աղօղլան» եկեղեցին Լաչինի, Ղարաբաղի մարգալիտն է։ Մենք վերջապես վերականգնեցինք պատմական արդարությունը»։

Ռ. Մոբիլին նշել է, որ այսօր նշանակալից օր է նաև ալբանա-ուդինա քրիստոնեական համայնքի համար. «Այսօր եկեղեցում մենք դարձանք հայկական կեղծարարության ականատեսները։ Շատ քարերի վրա մենք նկատեցինք հայկական խաչեր։ Եկեղեցում այդքան տարրեր, խորհրդանշաններ չպետք է լինեն։ Այս վայրը հարազատ է հանդիսանում այստեղ եկող համայնքի յուրաքանչյուր անդամի, յուրաքանչյուր ադրբեջանցու համար։ Ես վրդովված եմ։ Ես առաջին անգամ եմ եկել Լաչինի շրջան և այցելել 6-րդ դարում կառուցված հինավուրց ալբանական եկեղեցի։ Այս տաճարը օկուպացիայի տակ է գտնվել ոչ թե 30 տարի, այլև ես կասեի մոտ 200 տարի։ Հայերը կեղծել են նաև այս եկեղեցին։ Վերջապես պատմական արադարությունը հաղթանակեց, և մենք կարողացանք աղոթել այս տաճարում։ Խոնարհվում ենք մեր շեհիդների, Խոջալուի ցեղասպանության զոհերի առջև։ Խոջալուի ցեղասպանությունը երբեք չի մոռացվի։ Այսօր մենք առաջին անգամ ենք այստեղ եկել։ Վստահ եմ, որ օկուպացիայից ազատագրված հողերում տաճարները, եկեղեցիները աապագայում կվերականգնվեն»։

Նշենք, որ «Աղօղլան» (կամ «Սիսարնեվենգ») վանքը գտնվում է Լաչին քաղաքից ոչ հեռու Քյոսալար գյուղում՝ Աղաօղլան գետի ափին, հանդիսանում է V-VI դարերին պատկանող բազիլիկա։

Ըստ ավանդության, վանական համալիրը կառուցվել է ավելի հինավուրց բազմաստվածային տաճարի տեղում։ Քրիստոնեական ավանդության համաձայն, վանքում պահվում էին Սուրբ Գեորգիի մասունքները։ Ադրբեջանական գրականության մեջ վանքի՝ «Աղօղլան» անունի օգտագործումը կապված է վանքի մոտ հոսող փոքրիկ լեռնային գետի անվան հետ։

Ճարտարապետության դոկտոր, պրոֆեսոր Գյուլչոհրա Մամեդովան իր հետազոտություններում նշում է, որ 1613 թվականին վանքը շրջապատող պատերը ամրացվել էին, և կառուցվել էր գլխավոր մուտքային դուռը։ Ձեռագիրը, որտեղ պարունակվում է այդ մասին տեղեկատվությունը՝ կորել է 1980-1992-ական թվականներին, երբ Լաչինի շրջանը գտնվել է Ադրբեջանի վերահսկողության ներքո։ Եկեղեցու հիմնական շենքը և զանգակատունը վերանորոգվել էին 1779 թվականին։ Եկեղեցական ձեռագիրը, որտեղ պարունակվում է այդ մասին տեղեկություն, կորել է 1967 թվականին։

Լաչինի շրջանի օկուպացիայի 28 տարիների ընթացքում հայերը ձգտել են յուրացնել այդ վանքը։ Վանքի պատերին տեղադրվել են քարե ձեռագրեր, որոնցում ասվում է այն մասին, որ տվյալ պատմակրոնական հուշարձանը իբր պատկանում է հայերին։ Չնայած տեղանքը, որտեղ գտնվում է եկեղեցին, ողջ պատմության ընթացքում եղել է օղուզ և ղպչաղ թուրքերի հայրենիքը։ Հայերի այդ պնդումները ժխտում է նաև վանքի կառուցման ամսաթիվը։ Լքելով այդ տարածքները՝ հայերը իրենց հետ տարել են վանքում տեղադրված որմնալամպը և որոշ պատմական նյութեր։

ARMENIA.AZ