Ռուսաստանցի փորձագետ. Պատերազմից հետո Ադրբեջանը դարձել է էլ ավելի ուժեղ - ՀԱՐՑԱԱԶՐՈՒՅՑ

22 Հունվարի 2021 - 15:40

Արդեն շուրջ երկուս ու կես ամիս է անցել այն ժամանակից, երբ Ադրբեջանի, Ռուսաստանի և Հայաստանի ղեկավարները ստորագրեցին Ղարաբաղում մարտական գործողությունների դադարեցման մասին հայտարարությունը։ Հայ հասարակության մի մասի (առայժմ ոչ մեծ) մոտ՝ արհավիրքի մասշտաբի ըմբռնման մասին հասկացողություն է առաջացել, որի մեջ Հայաստանը ներքաշել է նրա ռազմաքաղաքական ղեկավարությունը։

Օրինակ, Հայաստանի խորհրդարանի փոխխոսնակ Լենա Նազարյանը այս օրերին, չնայած վերապահումներով, դատապարտել է երկրում ռևանշիստական տրամադրությունները։ «Այսօր շատ փորձագետներ, տարբեր գործիչներ ասում են, որ, իբրև խաղաղ կյանքի մի քանի տարուց հետո, մենք կդառնանք ուժեղ, կզինվենք, իսկ հետո կգնանք մեր բաժին հաղթանակի հետևից։ Ներողություն, ես այդ մտածելակերպը համարում են հետադիմական և վնասաբեր։ Եվ ուզում եմ, որպեսզի ինձ մատով ցույց տան, թե այդ ում 18 տարեկան որդու հաշվին են նրանք ուզում անել»,- ասել է Լ. Նազարյանը։ Դրանով հանդերձ, նա էլ է համարում, որ Ղարաբաղի «Ադրբեջանի վերահսկողության տակ գտնվող տարածքները» կարելի է վերադարձնել, բայց քաղաքական ճանապարհով։

Իսկ ահա Շուշա քաղաքի նախկին «քաղաքապետ» Արծվիկ Սարգսյանը ընդհանրապես նկարագրել է ծրագիր, թե ինչպես հայկական կողմը կարող է «վերադարձնել» Շուշան։ Նրա կարծիքով, դրա համար բավական է դառնալ ուժեղ, ձեռք բերել գերժամանակակից զենք, փակել երկինքը և կառուզել կազմակերպված բանակ։ Խոսքերով, կարծես թե դժվար չէ։ Բայց կհաջողվի արդյո՞ք հայկական կողմին հասնել դրան, և այդ գործընթացը որքա՞ն ժամանակ ու միջոցներ կպահանջի։

Զրույցի ժամանակ ռուսաստանցի առաջատար ռազմական փորձագետ, Ռուսաստանի քաղաքական և ռազմական վերլուծության ինստիտուտի տնօրեն Ալեքսանդր Խրամչիխինը նշել է, որ Հայաստանում ռևանշիստական տրամադրությունների առկայությունը՝ բնական է, հայտնում է Armenia.Az-ը՝ վկայակոչելով Media.Az-ին. «Բաքվում 26 տարի սպասել են Ղարաբաղի վերադարձմանը, որը իրավաբանորեն միշտ պատկանել է Ադրբեջանին։ Իսկ Հայաստանում այդ տարածքները համարում են իրենցը։ Այնպես որ քաղաքական պլանով չարժե զարմանալ Երևանից հայտարարությունների վրա։

Ինչ վերաբերում է ռազմական բաղկացուցչին, ապա ձեր կողմից հիշատակված մարդը ճիշտ է, Հայաստանը պետք է ռազմական առումով դառնա ուժեղ, քան Ադրբեջանը, որպեսզի հասնի իր առջև դրված նպատակներին։ Բայց ինչպես հասնել դրան՝ ես չգիտեմ։ Իմ կարծիքով, դա այնքան էլ իրական չէ, պարզապես նրա համար, որ Ադրբեջանը շատ ավելի ռեսուրսներ ունի, տնտեսական վիճակը ավելի լավ է, քան Հայաստանինը։ Բաքուն այժմ ռազմական առումով զգալիորեն գերազանցում է Երևանին։ Եվ, ինչը կարևոր է, պատերազմի արդյունքներով Ադրբեջանը դարձել է ավելի ուժեղ, քան առաջ։ Այնպես որ, ես այնքան էլ չեմ հասկանում, թե ինչ ձևով Հայաստանը կարող է անցնել Ադրբեջանին»։

—Հարկ է նշել, որ Երևանում հնչում են Հայաստանի համար ռևանշիստական տրամադրությունների վնասի մասին հազվագյուտ և յուրօրինակ հայտարարություններ։ Հայաստանում առողջ դատողությունը կարո՞ղ է հաղթել։

—Տեսականորեն ամեն ինչ կարղ է լինել։ Դա կախված է ներքին և արտաքին բնույթի բազմաթիվ հանգամանքներից։ Սակայն ես այնքան էլ շատ չեմ ընդգրկված հայկական բովանդակության մեջ, ուստի դժվարանում եմ պատասխանել։ Այժմ, որքան ես հասկանում եմ, Հայաստանում իշխում է ոչ այնքան, նույնիսկ ռևանշիստական տրամադրություններ, որքան ընկճվածություն և մեղավորներին (պարտության մեջ - խմբ.) գտնելու ցանկությունը։

—Տպավորություն է ստեղծվում, որ Հայաստանում պատերազմի արդյունքների վերաիմաստավորումը կարծես թե սխալ է ընթանում։ Երևանյան «Հայաստանի Հանրապետություն» պարբերականը վերջերս իր հրապարակման մեջ նշել է, որ «հայկական կողմի համար նախապատվելի էր պայքարել մինչև վերջ»։ Ի՞նչ կլիներ, եթե շրջափակման մեջ ընկած հայկական բանակի 20 հազարանոց խմբավորումը կռվեր մինչև վերջ։

—Մինչև վերջ կռվել, տեսականորեն միշտ հնարավոր է։ Սակայն Շուշայի անկումից հետո, հայերի մոտ ոչ մի շանս չմնաց։ Կարո՞ղ էր, նման դիմադրությունը դառնար ազգային պատվի փրկություն։ Ես չգիտեմ։

—Եվ կլինեին էլ ավելի մեծ քանակությամբ զոհեր...

—Բնական է, զոհերը կլինեին բազմապատիկ անգամ ավելի։ Բայց արդյունքը միևնույն է կլիներ նունը։

ARMENIA.AZ