Մաիսի 21-ը, որպես ղարաբաղյան հակամարտության խաղաղ կարգավորման բաց թողնված շանս

22 Մայիսի 2020 - 15:22

Ադրբեջանի օկուպացված տարածքներում ղարաբաղյան անջատողականների և Հայաստանի իշխանությունների կողմից «նախագահի երդմակալություն» կոչվող երեկվա միջոցառումը ըստ էության, դարձել է այն կարմիր գիծը, որը բանակցությունների գործընթացի առկա ձևաչափի պայմաններում չարժեր ոչ մի դեպքում անցնել։ Չափազանցություն չի լինի, եթե ասենք, որ Շուշայում սարքած շոուն ադրբեջանական կողմին վերջնականապես համոզել է հետագա բանակցությունների անհեռանկար լինելու մեջ։

Մենք այսօր չենք ասի այն մասին, որ նույն այդ «լղհ-ի նախագահի ընտրությունները», ինչպես նաև ադրբեջանական հինավուրց Շուշայում Ղարաբաղի անջատողականների հերթական առաջնորդի «երդմակալությունը», առավել ևս Հայաստանի Հանրապետության ղեկավարության մասնակցությամբ՝ հակասում են, ինչպես Ադրբեջանի սահմանադրությանը, այնպես էլ միջազգային իրավունքի նորմերին և սկզբունքներին։ Երկար չենք խոսի նաև այն մասին, որ այս բոլոր գործողությունները օրինական չեն ճանաչվում միջազգային հանրության կողմից, և չունեն ու չեն կարող ունենալ որևէ իրավաբանական ուժ։ Դա առանց այն էլ հասկանալի է ոչ միայն ադրբեջանական, բայց կարծում եմ, ինչպես նաև հայկական կողմին։ Չէ որ դրանք Ղարաբաղում առաջին «ընտրությունները» չեն, սակայն դրանցից ոչ մեկը չի ճանաչվել միջազգային հանրության կողմից, ինչը ակնհայտորեն հայկական կողմի օգտին չէ։

Իսկ ահա այն, որ երեկվա օրը անխուսափելիորեն մոտեցրել է նոր պատերազմի սկզբի պահը՝ արդեն աքսիոմա է։ Չէ որ «երդմակալությունը» կայացել է ոչ թե Խանքենդիում, ինչպես նախկինում, այլ Շուշայում, ինչը գնահատվում է, որպես մարտահրավեր Ադրբեջանին։ Ընդ որում, այդ ցուցադրական ներկայացմանը մասնակցել են և վարչապետը, և Հայաստանի Հանրապետության բոլոր ներկայիս ու նախկին (լուսանկարներից մեկում նկատվել է ՀՀ-ի նախկին պաշտպանության նախարար Սեյրան Օհանյանը) ղեկավարությունը։ Դրանով հանդերձ Փաշինյանը իր իսկ սեփական ձեռքով խաչ քաշեց բանակցային գործընթացի վրա, չնայած նախորդ երկու տարիներին նա բառացիորեն կաշվից դուրս էր գալիս՝ ցանկանալով և Ադրբեջանին, և միջազգային հանրությանը ապացուցել, որ նա իբր հավատարիմ է ղարաբաղյան հակամարտության խաղաղ կարգավորմանը։

Անշուշտ Փաշինյանը տվյալ իրավիճակում լիովին կարող էր հրաժարվել Ղարաբաղ ցուցադրական այցից և իր փոխարեն ուղարկեր իր շրջապատից որևէ մեկին։ Նման դեպքում նա կթողներ չնայած և փոքր, բայց այնուամենայնիվ բանակցությունների շարունակման շանս։ Բայց, ավաղ, հանուն սեփական վարկանիշի բարձրացման, որը պետք է խոստովանել՝ վերջին տարվա ընթացքում հիմնավորապես «նստվածք է տվել», Փաշինյանը գնաց օկուպացված ադրբեջանական հողեր։

Ցավոք, այսօր արդեն կարելի է խոսել այն մասին, որ ղարաբաղյան հակամարտության լուծման և Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականության վերականգնման միակ տարբերակը մնում է պատերազմը։ Պատերազմ, որում կզոհվեն, ինչպես ադրբեջանցիներ, այնպես էլ հայերը, արցունքներ կթափեն, ինչպես ադրբեջանցի, այնպես էլ հայ մայրերը։ Բայց դրանում մեղավոր է արդյո՞ք Ադրբեջանը։ Միանշանակ, ոչ։ 1994 թվականից անցկացվում են բանակցություններ, որնք այդպես էլ մնացին անարդյունք։ Համաձայնվեք, իմաստ չկա անվերջ անցկացնել անարդյունք բանակցություններ, դեռ ավելին, երբ քեզ բացահայտ հրահրում են պատերազմի։ Շուշայում երեկվա շոուից հետո, բանակցային հնարավորթույնները սպառվեցին։ Իսկ դա նշանակաում է, որ արտգործնախարարների և դիվանագետների փոխարեն թատերաբեմ դուրս կգան զինվորականները։ Ցավոք, բայց Ադրբեջանն այլ ելք չունի։

Սամիր Վելիև

ARMENIA.AZ