Պատմաբան. «Սումգայիթում իրադարձությունները եղել են՝ Կենտրոնի և հայկական շրջանակների կողմից ադրբեջանական ժողովրդի դեմ սադրանք»

13 Հունվարի 2020 - 17:33

Հայկական ղեկավարության համար՝ մասշտաբային հակաադրբեջանական քարոզչության սկզբի և Ադրբեջանի դեմ ագրեսիվ քաղաքականության արդարացման համար որպես առիթ՝ Սումգաիթի իրադարձությունները նախօրոք պլանավորվել և նախապատրաստվել էին հայկական որոշակի խմբերի կողմից։

Այդ մասին ասել է Միլլի Մեջլիսի (խորհրդարան) պատգամավոր, պատմաբան Մուսա Գասըմլին, տեղեկացնում է Armenia.Az-ը։

Նրա խոսքով, Սումգայիթում 1988 թվականի փետրվարի 26-28-ին տեղի ունեցած իրադարձությունների հետաքննությունից պարզ է դառնում, որ ոճրագործները նախօրոք ընտրել էին նկատառված բնակարաններ։

Գասըմլին նշել է, որ սպանել են այն հայերին, ովքեր գումարներ չեն մուծել հայկական կազմակերպություններին։

«Նրանց ցուցակը կազմված է եղել նախօրոք։ Իրադարձություններին մասնակցել են դրսից ժամանած հանցագործ տարրեր։ Կոտորածների արդյունքում զոհվել է 32 մարդ։ Նրանցից 24-ը հայեր էին, հինգը ադրբեջանցիներ, մնացածը մյուս ազգերի ներկայացուցիչներ։ Դրա հետ մեկտեղ, Սումգայիթի իրադարձությունների ժամանակ շատ ադրբեջանցիներ փրկել են հայերի կյանքը, նրանց թաքցնելով իրենց բնակարաններում։ Մարմնական վնասվածքներ ստացած 198 մարդկանցից 87-ը տեղափոխվել են հիվանդանոց։ Ընդհանուր առմամբ կողոպտվել էր 60 բնակարան, 14-ը հրկիզվել է, վնասվել է ութ ավտոմեքենա, կոտրվել են 16 առևտրական օբյեկտների ցուցափեղկերը, վնասվել է Ադրբեջանի ԽՍՀ ՆԳՆ-ի 17 ավտոմեքենա։ Ջարդերի կազմակերպիչներից մեկը եղել է Էդուարդ Գրիգորյանը, ով անմիջական մասնակցություն է ունեցել հայերի սպանության և հայ կանանց դեմ բռնությունների մեջ։ Նախքան այդ իրադարձությունները՝ Գրիգորյանը բազմիցս դատապարտվել է տարբեր հանցագործություների համար»,- հայտնել է Մուսա Գասըմլին։

Նա հավելել է, որ Սումգայիթի իրադարձությունները քննարկվել են ՍՄԿԿ ԿԿ Քաղբյուրոյի 1988 թվականի փետրվարի 29-ի նիստում։

«Նիստը նախագահող Գորբաչովը պատմել է, որ Հայաստանում տարածվել են թռուցիկներ։ Այդ թռուցիկներում հայերը կոչ են արել դադարեցնել ցույցերը, զենք վերցնել և հարձակվել թուրքերի վրա։ Երևանում բանակի շտաբում հրաձգություն է կատարվել, փամփուշտը ընկել է շտաբի պետի աշխատասենյակը։ Գորբաչովը նրանց անվանել է ծայրահեղականներ, հայտնելով, որ բոլոր ցույցերում հիմնական թեմա է հանդիսանում Ղարաբաղը և նրա միացումը Հայաստանին։ Ղարաբաղյան հակամարտության արմատները հիմնված են ոչ թե էթնիկական գործոնների, այլ Ադրբեջանի նկատմամբ Հայաստանի չհիմնավորված տարածքային հավակնությունների վրա։ Երկար տարիների ընթացքում հակաադրբեջանական, հակաթուրքական քաղաքականության գիծը բարձրացվել է պետական մակարդակի վրա։ Գորբաչովի իշխանությանը գալուց հետո, այդ գործընթացներն ուժեղացել են»,- ասել է Մուսա Գասըմլին։

Նա ափսոսանքով նշել է, որ հայ կրոնական գործիչները հատուկ դեր են խաղացել Ադրբեջանի նկատմամբ Հայաստանի տարածքային հավակնությունների, ազգամիջյան պառակտումներին ուղղված սադրանքների կազմավորման մեջ։

ARMENIA.AZ