23 Օգոստոսի 2019 - 17:52

Այդ մասին հայտնի է դարձել դեռ մի քանի ամիս առաջ։ Այդ որոշման համապատասխան, կրճատվում են ամերիկյան կառավարության կողմից՝ աշխարհի տարբեր տարածաշրջաններում նախագծերի և ծրագրերի համար հատկացվող ֆինանսական միջոցների ծավալը։

USAID-ի գծով գրեթե 20 տարվա ընթացքում Վաշինգտոնը ֆինանսավորում է նաև բրիտանական բարեգործական և ամերիկյան ոչ առևտրական HALO Trust կազմակերպության կողմից իրագործվող՝ Հայաստանի կողմից օկուպացված Ադրբեջանի Լեռնային Ղարաբաղի մարզում ականազերծման գործունեությունը։ Ինչպես փոխանցում են հայկական լրատվամիջոցները՝ վկայակոչելով Երևանում ԱՄՆ-ի դեսպանության աղբյուրին. «2001 թվականից սկսած, Վաշինգտոնը HALO Trust կազմակերպության կողմից ավելի քան 17 միլիոն դոլար է ներդրել Լեռնային Ղարաբաղում ականազերծման աշխատանքների համար»։

Իսկ բոլորովին վերջերս, «Ամերիկայի հայկական ազգային կոմիտեն» (ANCA) Ամերիկայի կողմից՝ Լեռնային Ղարաբաղում ականազերծման աշխատանքների ֆինանսավորումը դադարեցնելու մասին տեղեկատվություն է տարածել։ Հայկական լոբբիի ներկայացուցիչները՝ իրենց յուրահատուկ ձևով որոշել են կոնկերետ «հարձակվել» ԱՄՆ-ի նախագահ Դոնալդ Թրամփիվրա և նրան ստիպել հրաժարվել՝ ANCA-ի ղեկավարության կարծիքով, այդ «չմտածված» քայլից։ Առանց երկար մտածելու, այդ սփյուռքային կազմակերպությունը որոշել է հարայ-հրոց սարքել ԱՄՆ-ի Ներկայացուցիչների պալատի անդամների միջև և, որքան հնարավոր է ավելի շատ կոնգրեսմենների ներգրավել իր կողմը, որպեսզի երկարացնել ամերիկացի հարկատուների գումարների մուտքը Լեռնային Ղարաբաղի անջատողական վարչակարգի ամբարի մեջ։

Փորձելով մեծ նշանակություն տալ իրեն, Ադրբեջանի օկուպացված տարածքում ստեղծված Լեռնային Ղարաբաղի անջատողական վարչակարգի «բարձրաստիճան» ներկայացուցիչը նույնիսկ հանդգնել է հայտարարել, որ «եթե Թրամփի աշխատակազմը իրոք նպատակադրված է ականազերծման գործընթացի ֆինանսավորման կրճատմանը, կամ դադարեցմանը, ապա կհասցվի լուրջ հարված ԱՄՆ-ի վարկանիշին»։

Երևի այսօր Ադրբեջանի օկուպացված տարածքներում և Հայաստանում առկա ողբալի սոցիալ-տնտեսական դրությունից գլուխ չհանող անջատողականները որոշել են իրենց տնտեսությունը բարձրացնել ականազերծվող հողերը, որպես գյուղատնտեսական նշանակության հողամասեր օգտագործելու հաշվին։

«Երևում է, համաշխարհային գերտերությունները, հատկապես ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի անդամները վերջապես սկսել են հասկանալ, որ օգնության բոլոր ձևերը, որոնք նրանք Երևանին ցուցաբերել են և շարունակում են ցուցաբերել՝ Լեռնային Ղարաբաղում անվտանգության ապահովման ձևի ներքո, ոչ այն ինչ են, քան այս, կամ այն ձևով անջատողականնությանը աջակցելուն ուղղված հորինված հոդվածներ»,- հայտարարել է քաղաքագետ Թոֆիգ Աբբասովը, տեղեկացնում է Armenia.Az-ը։

Այսինքն, նրա խոսքով, պաշտոնական Երևանին օգնություն է ցուցաբերվում, որը ուղղված է ոչ մեկի կողմից չճանաչված Լեռնային Ղարաբաղում անջատողական վարչակարգին աջակցելուն, որպեսզի նա կարողնա զուտ տնտեսապես գոյատևել։

«Մյուս կողմից հայտնի է, որ այդ բոլոր տրանշային գծերով Հայաստան և Լեռնային Ղարաբաղ ուղղվող ֆինանսական միջոցները այս, կամ այլ ձևով կուտակվել են Երևանում։ Եվ հետագայում արդեն մատակարարվելով Լեռնային Ղարաբաղ, դրանք այնուամենայնիվ զգալի չափով վատնվել են։ Դրանց ընդամենը փոքր մասն է օգտագործվել ըստ նշանակության։ Այսինքն Երևանում է գտնվում ղարաբաղյան անջատողականների սև դրամարկղի բանալին։ Ստացվում է, որ դրսից կառավարվող Հայաստանը փորձել է մանևրել, ձգտելով տպավորություն թողնել իրեն ֆինանսավորողների մոտ, որ լիովին վերահսկում է տարածաշրջանում իրավիճակը, ներառյալ օկուպացված ադրբեջանական տարածքներում»,- ասել է փորձագետը։

Իր հերթին, ազգային անվտանգության հարցերով փորձագետ Քյամիլ Սալիմովը համարում է, որ Դոնալդ Թրամփի կողմից՝ Ադրբեջանի օկուպացված տարածքներում իրագործվող նախագծերի ֆինանսավորումը դադարեցնելու հարցը անհրաժեշտ է քննարկել կոմպլեքսորեն։

«Բանը նրանում է, որ ներկա ժամանակ ԱՄՆ-ը շահագրգռված է Ադրբեջանի Հանրապետության պետական սահմանների ամրապնդման մեջ։ Այդ նպատակով Վաշինգտոնը Բաքվին հատկացրել է 100 միլիոն դոլար հատուկ գումար։ Պետք է հասկանալ, որ ԱՄՆ նախագահների որոշումները մակերեսային չեն լինում։ Այդ որոշումները ընդունվում են միայն նրանից հետո, երբ ԱՄՆ-ի հետախուզական խմբավորումը, այսինքն բոլոր ամերիկյան 17 առանձին կառավարական հաստատությունները, ինչպես նաև դիվանագիտական ներկայացուցչությունները՝ ստացված հետախուզական տվյալների հիման վրա նախագահին ներկայացնում են համապատասխան խորհրդատվություններ»,- նշել է նա։

Փորձագետի խոսքով, ժամանակն է քննարկել այն հնարավոր պատճառները, որոնց հիման վրա ԱՄՆ-ի նախագահը որոշել է դադարեցնել Լեռնային Ղարաբաղում ականազերծման ֆինանսավորումը։

«Պետք է հասկանալ, թե ինչու է Թրամփը դադարեցրել ֆինանսավորումը։ Նախ անհնար է հետևել, թե որտեղ են գնում հատկացված գումարները։ Սպառազինության ձեռք բերմա՞ն համար։ Ադրբեջանի տարածքների գնդակոծմա՞ն, թե՞ իրոք ականազերծման համար։ HALO Trust-ը պետք է ներկայացնի համապատասխան զեկույց, թե նրանց կողմից որքան ական է հայտնաբերվել, որքան տարածքներ են ականազերծվել, նրանց կողմից անցկացված ականազերծման գործողությունները որքա՞ն մակերես է ընդգրկել։ Այսինքն կազմակերպությունը պետք է պարտադիր զեկույց ներկայացնի՝ հատկացված միջոցների նպատակային օգտագործման մասին։

Երկրորդը։ Երբ մենք խոսում ենք Ադրբեջանի Հանրապետության սահմանների ամրապնդման մասին, ապա, բնական է, հաշվի ենք առնում Հայաստանի կողմից օկուպացված Լեռնային Ղարաբաղը և հարակից յոթ շրջանները, ինչպես նաև Բաքվի կողմից չվերահսկվող Իրանի հետ պետական սահմանի 132 կիլոմետրանոց հատվածը։ Ես կարծում եմ, որ այդ նյուանսը նույնպես զգալի դեր է խաղացել Թրամփի կողմից նման որոշում ընդունելու մեջ»,- ասել է Ք. Սելիմովը։

Նրա խոսքով, Վաշինգտոնի կողմից տվյալ որոշման ընդունման մեջ, անկասկած, մեծ դեր է խաղացել նաև Երևանի կողմից Սիրիա մարդասիրական օգնություն ուղարկելը։

«Մի մոռացեք, որ Հայաստանը մասնակցել է Սիրիայում այն գործողություններին, որտեղ հակառակորդ է հանդիսացել ԱՄՆ-ը։ Այդ հարցը նույնպես երբեք դուրս չի բերվում օրակարգից։ Այսինքն խոսքը գնում է հարցերի հավաքացույի մասին, որոնք իրենց հանրագումարում ԱՄՆ-ի աշխատակազմին հիմք են տվել ընդունել տրամաբանորեն ստուգված որոշում։ Վաշինգտոնը Հայաստանին դիվանագիտական կարգով հասկացրել է, որ հարկավոր է անցնել՝ օկուպացիայի դադարեցման և Ադրբեջանի հետ խաղաղության ձեռք բերման ուղղությամբ գործնական միջոցների։

Կարծում եմ, որ ԱՄՆ-ի մոտ դժգոհություն է առաջացրել նաև այն, որ Երևանը մուտք է բացել երրորդ երկրների ներկայացուցիչների համար՝ Հայաստանում ԱՄՆ-ի հետ պայմանավորվածությամբ ստեղծված հատուկ լաբորատորիա։ Ես չգիտեմ, թե ինչով է զբաղվում այդ լաբորատորիան, բայց դա նույնպես դժգոհություն է առաջացրել Վաշինգտոն մոտ»,- նշել է Ք. Սելիմովը։

ARMENIA.AZ