13 0Հոկտեմբերի 2021 - 12:35

Երկրորդ ղարաբաղյան պատերազմից հետո, Հարավային Կովկասում աշխարհաքաղաքական իրավիճակը բացարձակապես փոխվել է։ Այդ պատերազմում հաղթած Ադրբեջանը կրկին անգամ ապացուցել է, որ հանդիսանում է տարածաշրջանում առաջնորդ։

Ինչպես տեղեկացնում է Armenia.Az-ը՝ վկայակոչելով ԱզերԹաջ-ին, այդ մասին, Reshet Bet ռադիոկայանի «Միջազգային ժամ» ծրագրի ուղիղ եթերում հայտարարել է՝ միջազգային հարաբերությունների ոլորտում հայտնի իսրայելցի փորձագետ, Բաքվի Մուլտիկուլտուրիզմի միջազգային կենտրոնի իսրայելական ներկայացուցչության ղեկավար Արիե Գուտը։

Պատասխանելով ԱՀ-ի սահմանին Իրանի զորավարժությունների վերաբերյալ հաղորդավարի հարցին՝ նա ընդգծել է, որ Երկրորդ ղարաբաղյան պատերազմի ժամանակ Ադրբեջանը սեփական ուժերով, հենվելով ՄԱԿ-ի Անվտագության Խորհրդի 4 բանաձևերին՝ իր տարածքները ազատագրեց հայկական օկուպացիայից։

«Հանկարծ ի՞նչ պատահեց, որ Իրանը որոշել է զորավարժություններ անցկացնել Ադրբեջանի ազատագրված տարածքներին սահմանակցող գոտում։ Նա որտե՞ղ էր, երբ Հայաստանը 28 տարվա ընթացքում օկուպացրել էր այդ հողերը, բարբարոսություն և կողոպուտ էր կատարում, միլիոնավոր շիա ադրբեջանցիներ էր վտարել իրենց տներից, չէ որ այաթոլլայի վարչակարգը ոչ մի անգամ չդատապարտեց Հայաստանին»,- ասել է իսրայելցի փորձագետը։

Արիե Գուտը նշել է, որ մի քանի ամիս առաջ նա այցելել է հայկական օկուպացիայից ազատագրված տարածքներ։

«Հայերի կողմից այրված այդ հողերը այցելելու ամենառաջին պահից՝ ինձ մոտ այնպիսի զգացմունք առաջացավ, կարծեց թե այստեղ է եկել սարսափելի ժանդախտը։ Այստեղ ոչ մի տուն, մանկապարտեզ, կամ դպրոց չի մնացել, ոչ մի գրադարան և թանգարան։ Հայաստանի օկուպանտ բանակը զբաղվել է թալանով և բարբարոսությամբ, հողի երեսից ջնջել է այնպիսի քաղաքները, ինչպիսին են՝ Աղդամը, Ֆիզուլին, Գուբադլին, Ջաբրայիլը և Զանգիլանը։ Հայ օկուպանտները ոչնչացրել են Ադրբեջանի այդ գեղեցիկ մարզը, 28 տարվա ընթացքում այդ տարածքում կատարել են ուրբուցիդ, էկոլոգիական և մշակութային ցեղասպանություն։ Ադրբեջանական բոլոր գերեզմանները գործնականորեն ոչնչացվել ու պղծվել են։ Օկուպանտները ծաղր ու ծանակի են ենթարկել թաղվածներին»,- ասել է նա։

Իսրայելացի փորձագետը նշել է, որ Հայաստանը Երկրորդ ղարաբաղյան պատերազմում լիովին դիվանագիտական և ռազմական պարտություն է կրել։ 44 օրվա ընթացքում «փառավոր հայկական բանակի» համբավը ջարդուփշուր է արվել։

«Միթե Ղարաբաղը իրենը համարող երկիրը կարող էր այդպես ոչնչացնել քաղաքները, դրանք վերածելով ուրվականների։ Իսկ այդ ժամանակ որտե՞ղ էր մահմեդականների կողմից ճնշվածների «պաշտպան և կոմնակից», այդ «հավատարիմ ու արդար Իրանը»»,- հարց է տալիս Ա. Գուտը։

«Ամեն ինչ պարզ հասկանալի է. իսրայելական և թուրքական ժամանակակից տեխնոլոգիաներով հագեցած հզոր բանակին տիրապետող աշխարհատնտեսական և աշխարհաքաղաքական Ադրբեջանը մեծ մարտահրավեր ու սպառնալիք է հանդիսանում ԻԻՀ-ի ազգային անվտանգության համար։ Իրանական ռեժիմը միշտ գործել է Realpolitik ռազմավարության շրջանակներում և իսլամական արժանիքները այստեղ ոչ մի հետաքրքրություն չեն ներկայացնում»,- ընդգծել է նա։

ԱՀ-ի տարածքում «իսրայելական ուժերի» ներկայության վերաբերյալ ծրագրի հաղորդավարի հարցին՝ Արիե Գուտը պատասխանել է, որ գրեթե ամեն ամիս լինում է Ադրբեջանում և այդ ուժերի ներկայացուցիչներին երբեք չի տեսել երկրի տարածքում։
«Իրանական վարչակարգը պետք է հարգանքով վերաբերվի Ադրբեջանի ինքնիշխանությանը և տարածքային ամբողջականությանը։ Իրանցիներն պետ է հասկանան, որ Եվրասիայի ոչ մի երկիր Իսրայելի հետ առավել անկեղծ ու բարեկամական հարաբերություններ չունի, քան Ադրբեջանի Հանրապետությունը»,- ասել է Ա. Գուտը՝ հավելելով, որ, չնայած ներկա ժամանակ Իսրայելում չկա Ադրբեջանի դեսպանատուն, սակայն այս երկիրը ահա արդեն երեսուն տարի ամուր, բազմակողմանի և սերտ միջպետական կապեր է պահպանում Թել Ավիվի հետ։

«Շատ կարևոր է ընդգծել, որ իսրայելա-ադրբեջանական հարաբերությունները կրում են ռազմավարական և ռազմատեխնիկական գործընկերության բնույթ, ակտիվորեն աշխատում է երկու երկրների միջկառավարական հանձնաժողովը, նկատվում է վստահության բարձր մակարդակ և մշտական փոխադարձ երկխոսություն»,- նշում է փորձագետը։

Ա. Գուտի կարծիքով, երկու երկրների միջև ջերմ հարաբերություններ ոմանց մոտ զարմանք է առաջացնում, քանզի Ադրբեջանի բնակչության մեծամասնությունը հանդիսանում են շիա մահմեդականներ։ Ի տարբերություն մյուս շատ ժողովուրդների, ադրբեջանցիները հրեաներին չեն համարում օտարերկրացիներ և մեծ հարգանքով են վերաբերվում նրանց, որպես ադրբեջանական հասարակության անբաժանելի մաս։ Ազգային փոքրամասնությունների նկատմամբ հարգանքը և հանդուրժողականությունը՝ Մետաքսյա մեծ ճանապարհի ժամանակներից մինչև մեր օրերը՝ կենսական կարևոր դեր է խաղացել երկրի զարգացման մեջ»,- ընդգծում է փորձագետը։

Պատասխանելով ազատագրված տարածքների վերականգնման գործընթացի վերաբերյալ հաղորդավարի հարցին՝ Արիե Գուտը ասել է, որ Ադրբեջանի ղեկավարությունը և ժողովուրդը վստահ են, որ յոթը շրջանների ակտիվ բարեկարգումը թույլ կտա Ղարաբաղը շուտով վերածել ամբող երկրի տնտեսական շարժիչ ուժի։

«Ես եղել եմ մի շարք շրջաններում և տեսել եմ, թե ինչպիսի մեկնարկային դիրքից է երկիրը սկսում նախագծերի կյանքի կոչելը։ Պաշտոնական Բաքուն՝ հարազատ Ղարաբաղի վերակառուցման և վերածննդի մեկնարկի մասին որոշում է ընդունել։

Շուշայում արդեն բացել են Մոլլա Փանահ Վագիֆի դամբարանը և Բյուլբյուլի տուն թանգարանը։ Վերականգնում են ադրբեջանցի մեծ երգահան Ուզեր Հաջիբեկովի տուն թանգարանը։ 7 ամսվա ընթացքում կառուցել են Ֆիզուլիի միջազգային օդանավակայանը։

Վերջերս նախագահ Իլհամ Ալիևը Շուշան հռչակել է Ադրբեջանի մշակութային մայրաքաղաք։ Մոտ ապագայում այստեղ կանցկացվեն միջազգային երաժշտական և մշակութային փառատոններ, իսկ քաղաքը կվերածվի երկրի այցեքարտերից մեկի»,- եզրափակել է Արիե Գուտը։

ARMENIA.AZ