Ադրբեջանի լուրերը՝ հայերեն





© 2010-2019, Armenia.Az - All rights reserved

Փակել



  • Հյուր՝ ուդիների մոտ. Հայերը՝ Նիջի գանձերը յուրացնելու փորձեր են արել – ԼՈՒՍԱՆԿԱՐ- ՎԻԴԵՈ
    ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

      05 Սեպտեմբերի 2019 - 16:23

      Ադրբեջանի Գաբալայի շրջանի Նիջ գյուղը միակ վայրն է, որտեղ ներկա ժամանակ կոմպակտ բնակվում են կովկասյան ալբանների սերունդները, քրիստոնեությունը դավանող ուդիները։

      Ինչպես տեղեկացնում է Armenia.Az-ը՝ Ադրբեջանի զբոսաշրջության ասոցիացիայի (AzTA) կողմից կազմակերպված տուրի շնորհիվ՝ Oxu.Az-ի թղթակիցը այցելել է այդ գյուղ և կատարել է հետաքրքիր գրառումներ, որոնցով շտապում է կիսվել ընթերցողների հետ։ Մոտ 100 քառ. կմ մակերեսով Նիջը գտնվում է Գաբալայի շրջկենտրոնից 20 կմ դեպի հարավ-արևմուտքում, լեռների գրկում։ Վիճակագրական տվյալների համաձայն՝ ուդիների (ինքնանունը -ուդի) թվաքանակը կազմում է 10 հազար մարդ, որոնցից 4 հազարը ապրում են Նիջ գյուղում։

      Ուդիները պատկանում են նախ-դաղստանյան լեզվաընտանիքի լեզգինական ճյուղին, խոսում են ուդիերեն լեզվով և ունեն հնագույն մատենագրություն, որից օգտվել են նաև Կովկասյան Ալբանիայի մյուս ժողովուրդները։ Ուդիների ազգակից ժողովուրդներ են. լեզգիները, արչինները, բուդուխները, կրիզները, ագուլները, րուտուլները, տաբասարանները, խընալուգները, ցախուրները։ Ուդիները՝ ալբանական 26 ցեղերից մեկն են, ովքեր հիմնել են Կովկասյան Ալբանիան։ Ներկա ժամանակ նրանք ապրում են ոչ միայն Գաբալայի, այլ նաև Օգուզի շրջանում։

      Դեպի Նիջ տուրը հենց այնպես չի կազմակերպվել։ Ադրբեջանի այդ վայրը այսօր գրավում է բազմաթիվ զբոսաշրջիկներին, մասնավորապես եվրոպական։ Տվյալ յուրօրինակ գյուղի բնակիչները պահպանել են մեծ քանակությամբ հնադարյան հուշարձաններ, դա հիանալի է և կրկին անգամ նշում է այն, որ ոչ թե Հայաստանը, այլ հատկապես ժամանակակից Ադրբեջանն է հանդիսանում Կովկասյան Ալբանիայի իրավահաջորդը։

      Ոչ ոքի համար գաղտնիք չէ, որ Հայաստանը ձգտում է կեղծել պատմական փաստերը և յուրացնել Կովկասյան Ալբանիայի ժառանգությունը, պնդելով, որ Ադրբեջանի տարածքում գտնվող բոլոր քրիստոնեական տաճարները երբևիցե պատկանել են հայկական գրիգորյանական եկեղեցու համայնքին։ Սակայն միայն անտեղյակ մարդը կհավատա այդ կեղծիքին։

      Իսկ ճշմարտությունը այն է, որ ներկա ժամանակ Ադրբեջանի ուդիները կարողացել են պահպանել իրենց ինքնությունը, մշակույթը և կրոնը։

      Ինչպես հայտարարել է գիտահետազոտական լաբորատորիայի ավագ գիտաշխատող, «Ուդինա-ադրբեջանա-ռուսերեն բառարան»-ի հեղինակ, Ադրբեջանում ալբանական եկեղեցու վերածննդի ակտիվ առաջնորդներից մեկը՝ Ռոբերտ Մոբիլին, չնայած հանկարծական բարդությունների և կատակլիզմներին՝ ուդիներին հաջողվել է պահպանել որինց ինքնությունը, իսկ այդ ամենը շնորհիվ նրա, որ Ադրբեջանը հնուց եղել է բազմակրոն և բազմազգ։

      «Ադրբեջանի տարածքում ապրում են 20-ից ավել բնիկ էթնոսներ։ Ուդիները պահպանվել են, որպես կովկասյան ալբանների անմիջական սերունդներ և ալբանական առաքելական եկեղեցու անմիջական իրավահաջորդներ։ Քրիստոնեությունը ժամանակակից Ադրբեջանի տարածքում հայտնվել է մեր թվարկության I դարում և տարածվել է Ելիսեյ առաքյալի կողմից։ Նիջ գյուղում Սուրբ Ելիսեյի (Չոթարի) տաճարը՝ Կովկասում ամենահինագույն եկեղեցին է»,- ասել է Ռ. Մոբիլին։

      Նրա խոսքով, արդեն 313-314-ական թվականներին ժամանակակից Ադրբեջանի հյուսիսում քրիստոնեությունը եղել է պետական կրոն՝ դա հաստատում են պատմական փաստաթղթերը։ Ալբանիայի թագավոր Ուռնայրը Հռոմեական կայսրության հետ միաժամանակ մկրտվում է։ Նշված ժամանակահատվածում Հռոմի կայսր Կոնստանտին I Մեծը անձամբ մկրտվել է և կանաչ լույս է տվել քրիստոնեությանը։ Հատկապես 313 թվականին է ժամանակակից Ադրբեջանի հյուսիսում սկսել ծաղկել քրիստոնեությունը, որը գոյատևել է մինչև 1836 թվականը։

      XIX դարում ցարական Ռուսաստանը զավթել է Կովկասը և 1936 թվականին չեղյալ է հայտարարել Ալբանական եկեղեցին, ամեն ինչ հանձնելով հայկական գրիգորյանական եկեղեցուն։ Ալբանական եկեղեցու պատմության վերաբերվող բոլոր փաստաթղթերը տարվել են Հայաստան։

      «Սկսվել է դժվարին ժամանակաշրջան, քրիստոնեական համայնքին սկսեցին ստիպել աղոթել հայերեն լեզվով։ Դրա պատճառով Կովկասի շատ ժողովուրդները միաձուլվել են հայկական քրիստոնեության մեջ, այդ թվում նաև ուդիների մի մասը։ Հայկական գրիգորյանական եկեղեցին արդեն VI դարից ձեռնարկել է ալբանական ավտոկեֆալ եկեղեցին ուժով իրեն ենթարկելու փորձերը։ Սկսվեց ալբան քրիստոնիաների ակտիվ ապաէթնիկանացման և հայկականացման գործընթացը։ Արդյունքում Լեռնային Ղարաբաղի գոտում նրանք լիովին կորցրեցին իրենց լեզուն և մշակույթը։ Գաբալայի և Օղուզի գոտում ուդիները կարողացան մինչև օրս պահպանել իրենց ինքնությունը և մայրենի լեզուն, չնայած կրել են իրենց համար օտար եկեղեցու ուժեղ ազդեցությունը»,- նշել է գիտնականը։

      Դավիթ քահանայի տունը

      Դավիթ քահանայի տունը ծառայում է, որպես հայկական գրիգորյանական եկեղեցու դեմ բողոքի վառ օրինակ։ Այդ տունը պատկանում է Գանգալների ընտանիքին, ովքեր իրենց առջև նպատակ են դրել պահպանել իրենց ժողովրդին։

      «Դավիթը քահանան հրաժարվել է գնալ հայկական եկեղեցի և սկսել է աղոթել տանը, դրանով հանդերձ օրինակ ցուցադրելով մյուս հավատացյալներին։ Նրա համայնքը գալիս էր այդ հիանալի բակը։ Դա եղել է խելամիտ որոշում։ Փաստորեն ուդիները ավելի քան 180 տարի զրկված են եղել իրենց հոգևոր արժեքներից։ Ադրբեջանի անկախություն ձեռք բերելուց հետո, ալբանական եկեղեցու վերածննդի համար հիանալի պայմաններ են ստեղծվել։ Ուդիները սկսել են Սուրբ Ելիսեյի (Չոթարի) տաճարի վերականգնումը։ Ուդիները հանդիսանում են ալբանական քրիստոնեական եկեղեցու իրավահաջորդներ։ Այժմ մենք կարող ենք Ադրբեջանի տարածքում պահպանել մեր քրիստոնաեական հուշարձանները։ Իսկ այդ հուշարձանները շատ շատ են։ Դժբախտաբար, օգտագործելով ալբանական եկեղեցին, հայերը Լեռնային Ղարաբաղը վերածել են իրենց երկրորդ «հայրենիքի»։ Սակայն այժմ մենք պետք է հասնենք Ադրբեջանի համար պատմական ճշմարտությանը»,- ասել է Ռ. Մոբիլին։

      Դավիթ քահանայի տունը մոտ 250 տարեկան է։ Ահա արդեն 20 տարի է, այդ տանը ոչ ոք չի ապրում։ Մի տարի առաջ Գանգալովների ընտանիքի սերունդները տունը վերածել են թանգարանի, պատվիրել են իրենց նախնիների մոմե քանդակներ, և այսօր յուրաքանչյուր ցանկացող կարող է անվճար այցելել և ծանոթանալ ուդիների կենցաղին։ Տունը հայտնի է ոչ թե միայն նրանով, որ այնտեղ ապրել է Դավիթ քահանան, այլ նաև տեղի վարսավիր Վոլոդյա Գանգալովը, ով եղել է հոգևորականի թոռ։ Գյուղում վարսավիրանոց չի եղել, հետևաբար բնակիչները եկել են Վոլոդյայի մոտ մազերը հարդարելու։

      Վոլոդիայի քույրը՝ Զոյա Գանգալովան եղել է գյուղում հայտնի դերձակուհի, նրա մոմե քանդակը նույնպես զարդարում է թանգարանը։

      Տանը պահպանվել է Դավիթ քահանայի աղոթասրահը, որի դռները զարդարված են ալբանական խաչերով։ Անձեռնմխելի են մնացել սրբապատկերները և սուրբ գրքերը։ Տանը տիրում է հնության բույրը, որը հավանական է մեզնից շատերին կհիշեցնի գյուղական մանկության բույրը։

      Մինչդեռ հայերը բազմիցս փորձեր են ձեռնարկել՝ Ադրբեջանի ալբանական խաչերը ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ցուցակում ներառել, որպես հայկական խաչքարներ։ Ադրբեջանը արդեն սովոր է Հայաստանի կողմից փաստերի աղավաղման խնդրին, չէ որ վերջինս անհիմն պնդում է, որ մեր տարածաշրջանում գոյություն է ունեցել դեռ Կովկասյան Ալբանիայից առաջ։ Վիքիպեդիայում տրվում է Կովկասյան Ալբանիայի հետ սահմանակցող «Մեծ Հայաստանի» աղավաղված քարտեզը։ Ահա, թե ինչու չարժե հավատալ Վիքիպեդիայի տվյալներին։

      ARMENIA.AZ





    Վերջին լուրեր

      Ադրբեջանի ԱԳՆ-ը ցավակցություն է հայտնել Հնդկաստանում ինքնաթիռի վթարի կապակցությամբ


      08 Օգոստոսի 2020

      Ադրբեջանում որոշում է կայացվել հատուկ կարանտինային ռեժիմը մեղմելու մասին


      08 Օգոստոսի 2020

      Ադրբեջանի Պնախարարություն. Սարգսյանը երեսպաշտորեն հերքում է ապրիլյան մարտերի վերաբերյալ իրական փաստերը


      08 Օգոստոսի 2020

      Ադրբեջանում առաջին կիսամյակում հրդեհների հետևանքով զոհվել է 23 մարդ


      07 Օգոստոսի 2020

      Ադրբեջանում օրվա ընթացքում կորոնավիրուսից ապաքինվել է ևս 421 մարդ


      07 Օգոստոսի 2020

      Ադրբեջանի ԱԳՆ-ը՝ Աբխազիայում և Հարավային Օսիայում հակամարտությունների կարգավորման մասին


      07 Օգոստոսի 2020

      ՄԱԿ-ի Գլխավոր քարտուղարին նամակ է հղվել` Ադրբեջանի դեմ շարունակվող հայկական ագրեսիայի հետ կապված


      07 Օգոստոսի 2020

      Daily Sabah. Ինչու՞ Հայաստանը հարձակվեց Ադրբեջանի վրա


      07 Օգոստոսի 2020

      Սումգայիթի SOCAR քիմիական գործարանում հրդեհ է բռնկվել, տուժել է մի քանի մարդ


      07 Օգոստոսի 2020

      Սերբիայի նախագահը զանգահարել է Իլհամ Ալիևին՝ Հայաստանին զենքի մատակարարումների հետ կապված


      07 Օգոստոսի 2020

      Արդարադատության նախարարություն. Ադրբեջանում կորոնավիրուսով վարակված բանտարկյալներն ապաքինվել են


      07 Օգոստոսի 2020

      Ադրբեջանի 2020-ի պետբյուջեում 1 բարել նավթի հաշվարկային գինը 35 դոլար է


      07 Օգոստոսի 2020

      Միլլի Մեջլիսն ընդունել է 2020 թ. պետական բյուջեի մասին օրենքում փոփոխությունների նախագիծը


      07 Օգոստոսի 2020

      Ադրբեջան ժամանել են 215 օտարերկրացի բժիշկներ


      07 Օգոստոսի 2020

      Ներկայացվել է տեսահոլովակ՝ նվիրված ադրբեջանցիների Հայաստանի դեմ անցկացրած ցույցերին. Տեսանյութ


      07 Օգոստոսի 2020

      Աբբաս Մուսավի. Իրանի և Ադրբեջանի միջև ապրանքաշրջանառության աճը հնարավոր է


      07 Օգոստոսի 2020

      Հիքմեթ Հաջիև. «Հայաստանը շահագրգռված չէ հակամարտության կարգավորմամբ և փորձում է ամրապնդել ներկայիս ստատուս քվոն»


      07 Օգոստոսի 2020

      Կորոնավիրուսի դեմ պայքարի աջակցության հիմնադրամում կուտակվել է ավելի քան 114 մլն մանաթ


      07 Օգոստոսի 2020

      Նախարար. Արժութային փոխարժեքը կայուն է, արտաքին և ներքին պարտքը չի աճել


      07 Օգոստոսի 2020

      Ադրբեջանի ԱԳՆ ղեկավար. «Բանակցությունները պետք է լինեն իրական և առարկայական, այլ ոչ թե իմիտացիոն»


      07 Օգոստոսի 2020

      Նախչըվանում շարունակվում են թուրք-ադրբեջանական համատեղ լայնածավալ զորավարժությունները


      07 Օգոստոսի 2020

      ՊՆ. Ոչնչացվել է Հայաստանի հերթական տակտիկական ԱԹՍ-ն


      07 Օգոստոսի 2020

      Վարչապետ. Ադրբեջանի իշխանությունները պատրաստվում են՝ COVID-19-ի պատճառով որոշ մեղմացումներ բիզնեսի համար


      06 Օգոստոսի 2020

      Իլհամ Ալիևը՝ 190 մանաթի նպաստների հետագա վճարման վերաբերյալ հանձնարարական է տվել


      06 Օգոստոսի 2020

      Ադրբեջանում հայտնաբերվել է կորոնավիրուսային վարակի ևս 144 դեպք, 3 մարդ մահացել է


      06 Օգոստոսի 2020

      Փոխնախարար. Ադրբեջանում զինծառայողների կենսաթոշակների կրճատման մասին խոսք անգամ լինել չի կարող


      06 Օգոստոսի 2020

      Թովուզի շրջանում՝ հայերի կողմից հրետակոծության հետևանքով վնասները վերացնելու համար 1 միլիոն մանաթ է հատկացվել


      06 Օգոստոսի 2020

      Միլլի Մեջլիսում պատգամավորները անդրադարձել են մանկական նպաստներիի վերականգնման թեմային


      06 Օգոստոսի 2020

      Ադրբեջանի Պաշտպանության նախարարությունը երդում տալուց առաջ դիմել է երիտասարդ զինվորների ծնողներին


      06 Օգոստոսի 2020

      Ադրբեջանի 2020 թվականի պետբյուջեյում փոփոխությունները ընդունվել են երկրորդ ընթերցմամբ


      06 Օգոստոսի 2020

      Փոխնախարար. 40 միլիոն մանաթ է հատկացվել ուսանողների ուսման վարձը վճարելու համար


      06 Օգոստոսի 2020

      Թուրքիան՝ բժշկական օգնության հերթական խմբաքանակ կուղարկի Ադրբեջան


      06 Օգոստոսի 2020

      Ադրբեջանը՝ կորոնավիրուսի պատճառով հրաժարվել է մասնակցել եվրագավաթներին


      06 Օգոստոսի 2020

      Ադրբեջանի նախագահը նշում է՝ COVID-19-ով վարակված մարդկանց թիվը նվազեցնելու համար ձեռնարկված միջոցառումների արդյունավետությունը


      06 Օգոստոսի 2020

      Բաքվում 6 նոր դպրոց է կառուցվում


      06 Օգոստոսի 2020

      Ադրբեջանում առաջարկություններ են մշակվել բուժաշխատողներին փոխհատուցում վճարելու վերաբերյալ


      06 Օգոստոսի 2020

      Ադրբեջանում անհատ ձեռներեցներին ավելի քան 170 մլն մանաթ է տրամադրվել


      06 Օգոստոսի 2020

      Ադրբեջանում Նիդեռլանդների դեսպանն ավարտել է իր առաքելությունը


      06 Օգոստոսի 2020

      Ադրբեջանցի և թուրք զինծառայողները կատարել են համատեղ զորավարժությունների տարբեր դրվագներ-ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ


      06 Օգոստոսի 2020

      Ադրբեջանում ավելացել է ինտերնետի արագությունը


      06 Օգոստոսի 2020

      Newsmax կայքում հրապարակվել է ԱՄՆ-ում Ադրբեջանի դեսպանի հոդվածը՝ Հայաստանի սադրանքների մասին


      06 Օգոստոսի 2020

      Զոհված զինծառայողների ընտանիքներին և ղարաբաղյան պատերազմի հաշմանդամներին ևս 109 բնակարան է տրամադրվել


      06 Օգոստոսի 2020

      Նախարար. Շատ կուզենայինք, որ մարզահամալիրներում վերականգնվի սպորտային գործունեությունը


      06 Օգոստոսի 2020

      Ադրբեջանում հայտնաբերվել է հին դամբարանադաշտ


      06 Օգոստոսի 2020

      Մահացել է Մինգեչևիրում բնակվող՝ Հայրենական Մեծ Պատերազմի վերջին մասնակիցը


      06 Օգոստոսի 2020

      Գաբալայի կենտրոնական փողոցներից մեկը անվանվել է գեներալ Փոլադ Հաշիմովի պատվին


      06 Օգոստոսի 2020

      Ադրբեջանը 1 մլն դոլար կտրամադրի Լիբանանին


      06 Օգոստոսի 2020

      Մեդվեդևը հիշեցրել է՝ Հայաստանից և Ադրբեջանից ներգաղթյալների բախումների համար սփյուռքների պատասխանատվության մասին


      05 Օգոստոսի 2020

      Աբշերոնի և Հովսանի օլիմպիական համալիրները վերասարքավորվել են մոդուլային հիվանդանոցների


      05 Օգոստոսի 2020

      TurAz Qartalı - 2020 զորավարժություններին ներգրավված են մարտական ուղղաթիռներ - ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ


      05 Օգոստոսի 2020

    Վերջին լուրեր