Ադրբեջանի լուրերը՝ հայերեն





© 2010-2019, Armenia.Az - All rights reserved

Փակել



  • 28 տարվա բաժանումից հետո մենք Շուշայում ենք
    ՂԱՐԱԲԱՂ

      08 Մայիսի 2021 - 14:26

      Armenia.Az-ը ընթերցողների ուշադրությանն է ներկայացնում՝ «28 տարվա բաժանումից հետո մենք Շուշայում ենք» հեղինակային հոդվածը։

      Մայիսի 8-ը այն ամսաթիվն է, որը հանդիսանում է Շուշայի 28 տարվա կարոտի խորհրդանիշը։ Քանզի հատկապես այդ օրը՝ 1992 թվականին ադրբեջանական ազգային մշակույթի պսակը՝ Շուշան օկապացվել էր։ Շուշան ապրել է 28 տարվա մեկուսացումը, և այդ ողջ ժամանակում ադրբեջանական ժողովուրդը տառապել ու կարոտել է։ Ամեն տարի մայիսի 8-ին սրտում վերքերը սկսում էին արյունահոսել, պատճառելով անտանելի ցավ։ Սակայն ադրբեջանական ժողովրդի հույսը երբեք չի մարել, հատկապես այդ պատճառով նա կարողացավ ապրել 28- տարվա անջատումը։ Շուշան այժմ ազատ է, բոլոր վերքերը ապաքինվել են։

      Ադրբեջանի նախագահ, Գերագույն գլխավոր հրամանատար Իլհամ Ալիևի՝ «Հարազատ Շուշա, դու ազատ ես, հարազատ Շուշա մենք վերադարձանք։ Հարազատ Շուշա Մենք կվերականգնենք քեզ» խոսքերը վերջ տվեցին մեր քաղաքի տանջանքներին։ Մայիսի ութը արդեն չի թվում այդքան տխրալի ամսաթիվ, մեր քաղաքը արդեն չի նշի Շուշա քաղաքի օկուպացիայի օրը՝ այսուհետև 28 տարվա կարոտը փոխարինվել է կյանքի, լիակատար երջանկության։ Ճիշտ այնպես, երբ սև ամսաթիվ մայիսի 8-ը փոխարինվել է պայծառ նոյեմբերի 8-ով։

      Շուշան միշտ եղել է Ադրբեջանի պատմական, մշակութային և հասարակական-քաղաքական կյանքի կարևոր կենտրոններից մեկը։ 1977 թվականին համազգային առաջնորդ Հեյդար Ալիևի նախաձեռնությամբ՝ Շուշայի հին մասը պատմա-ճարտարապետական արգելանոց հայտարարելու մասին որոշում էր ընդունվել։ Այդ որոշման արդյուքում կարևոր քայլեր էին ձեռնարկվել քաղաքի հուշարձանների պահպանման և մշակույթի ու արվեստի ականավոր գործիչների հիշատակի հավերժացման ուղղությամբ։

      Կյանքը՝ դաժան խոշտանգումներով ուղեկցվող կալանքում

      Ադրբեջանի դեմ սանձահարված ռազմական ագրեսիայի հետևանքով Հայաստանը 1992 թվականի մայիսի 8-ին օկուպացրեց Շուշան և օկուպացիայի ժամանակահատվածում այդ քաղաքում՝ մեր ժողովրդի պատմական և մշակույթային ժառանգության ոչնչացման քաղաքականություն է անցկացրել։

      Սակայն վճռական պայքարում պատմական արդարությունը հաղթանակեց՝ 2020 թվականի նոյեմբերի 8-ին ադրբեջանական բանակի կողմից Շուշան ազատագրվեց։ Այսպիսով Ադրբեջանի և Ղարաբաղի մարգալիտը՝ Շուշան փրկվեց դաժան խոշտանգումնհրով ուղեկցվող բազմամյա գերությունից և մեկուսացումից։ Ազատագրման առաջին օրվանից սկսվեցին՝ քաղաքին, նրա պատմամշակույթային ժառանգությանը, բնությանը հասցված վնասի գնահատման, վերականգնման աշխատանքներ անցկացվել։ Ներկա ժամանակ անցկացվում են Շուշային նախկին կերպարը վերադարձնելու, այն աշխարհի ամենագեղեցիկ քաղաքներից մեկը դարձելու ուղղությամբ աշխատանքները։ Վերականգնողական աշխատանքների կազմակերպման մեջ ճկունություն և արդյունավետություն կազմակերպելու համար՝ Շուշայում մեծ ուշադրություն է հատկացվել պետական կառավարմանը։ Այդ կապակցությամբ ազատագրված տարածքներում Ադրբեջանի Հանրապետության նախագահի հատուկ ներկայացուցչի պաշտոնում առաջին նշանակումը կատարվել է հատկապես Շուշայի շրջանում։ Քանզի ադրբեջանական ժողովրդի համար այդ քաղաքի պատմամշակութային նշանակությունը և բացառիկ բարոյական արժեքը անհրաժեշտ է դարձնում հատուկ մոտեցումը։ Այդ կապակցությամբ Շուշայում պետական կառավարման և իրավական կարգավորման հետագա կատարելագործումը կծառայի ոչ միայն քաղաքում պատմամշակութային ժառանգության վերականգնմանը և պահպանմանը, այլ նաև պայմաններ կստեղծի կայուն զարգացման համար։

      Չնայած մայիսի 8-ը կորցրել է իր բարոյահոգեբանական նշանակությունը...

      Այս ամենի հաշվառմամբ, Ադրբեջանի նախագահ Իլահմ Ալիևը՝ Շուշա քաղաքը Ադրբեջանի մշակութային մայրաքաղաք հայտարարելու մասին կարգադրություն է ստորագրել։ Այսպիսով, Շուշան անկախության ժամանակաշրջան է թևակոխել, որպես երկրի մշակութային մայրաքաղաք, և կասկած չկա, որ մոտակա տարիներին այն կդառնա ողջ աշխարհի մշակութային կենտրոններից մեկը։ Դրա համար առկա է մեծ ներուժ և ուժեղ կամք...

      Դրա հետ մեկտեղ, մեր ժողովուրդը երբեք չի մոռանա իր նախնիների հողերի օկուպացիայի պատմությունը։ Հետևաբար մայիսի 8 ամսաթիվը նույնիսկ կորցնելով իր բարոյահոգեբանական նշանակությունը՝ միևնույն է կպահպանի իր տեղը պատմության մեջ: Եկեք համառոտ հիշենք այդ ոչ վաղուցվա պատմությունը։

      Բոլոր պատմական փաստերը խոսում են այն մասին, որ Շուշան դարձել է դավաճանության զոհ

      Մինչ օկուպացիան, 1992 թվական մաիսի սկզբին Շուշայի բնակչության բարոյական ոգին եղել է բարձր մակարդակի վրա՝ ոչ ոք նույնիսկ չի մտածել լքել քաղաքը։ Հայկական ագրեսիայի ժամանակ գլխավոր խնդիրը եղել է զենքի անբավարարությունը։ Անհավասար մարտերում քաղաքը պաշտպանել են միայն կամավոր գումարտակները։ Սակայն բանակում կազմալուծումը, որը ծագել էր այդ ժամանակվա պաշտպանության նախարար Ռահիմ Գազիևի անտեղյակության պատճառով, ով իրականում եղել է մաթեմատիկայի ուսուցիչ և չուներ ռազմական ոլորտի վերաբերյալ գիտելիքներ, ոչ մի փորձ, ինչպես նաև երկրում ներքին քաոսը՝ ծայրահեղ դժվարացրել էին Շուշայի պաշտպանությունը։ Հայերը անձամբ են խոստովանում, որ քաղաքի օկուպացիայի ժամանակ օգտագործվել են շուրջ 100 զրահամեքենա և տանկ, արտասահմանից բերված 11 հազար վարձկաններ։

      Շուշայի օկուպացման ժամանակ քաղաքում ապրել է մոտ 25 հազար մարդ։ Քաղաքի պաշտպանության ժամանակ 195 խաղաղ բնակիչ զոհվել է, 165-ը՝ վիրավորվել։ Հետագայում հայերի կողմից գերված և Շուշայի բանտում պահված 114 ադրբեջանցիները դաժանորեն սպանվել են, քաղաքի 58 բնակիչները անհետ կորել են։ Քաղաքի բնակիչները դադարել են վստահել իշխանություններին։ Դրա պատճառ է դարձել, ինչպես Շուշայում, այնպես էլ Խոջալիում տեղի ունեցած ցեղասպանությունը։ Սակայն այն բնակիչները, ովքեր չեն ցանկացել լքել Շուշան՝ բռնի արտաքսվել են քաղաքից։ Այսպիսով, Շուշան, որը որպես անառիկ ամրոց դարերով կանխում էր թշնամու հարձակումը՝ գերի ըհկավ հայերին, իսկ Ռահիմ Գազիևի ղեկավարությամբ Ադրբեջանի Պաշտպանության նախարարությունում այդ ժամանակ հայտարարել են, որ Շուշայի վրա հարձակման մասին լուրը սուտ է։ Այդպես այդ հինավուրձ քաղաքը դարձավ դավաճանության զոհ։

      ԱԱՃ-Մուսավաթ տանդեմի կեղտոտ նկատառումները

      Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը, հունվարի 27-ին՝ Այդըն Քերիմովին Շուշայի շրջանում նախագահի հատուկ ներկայացուցչի պաշտոնում նշանակելու կապակցությամբ ընդունելու ժամանակ, այդ հարցը նորից է շոշափել։ Պետության ղեկավարը նշել է, որ 1992 թվականի մայիսի 8-ին Շուշայի կորուստի մեղավորները հանդիսանում է ԱԱՃ-Մուսավաթ տանդեմը։

      «Այդ ժամանակ Ադրբեջանում պայքար էր գնում իշխանության համար: ԱԱՃ-Մուսավաթ տանդեմը ձգտում էր իշխանության, դրա համար էլ այդ սադրանքը իրագործեց՝ այդ ժամանակվա իշխանությունը տապալելու համար։ Այդ ժամանակ Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարն էր ԱԱՃ-Մուսավաթ տանդեմի ստորաքարշ հետևորդը։ Նա առաջինը ծախեց Շուշան։ Իսկ հետո ասաց, որ մեղավոր չէ։ Ինչպես թե մեղավոր չէ, դավաճան, մատնիչ։ Նա ասել է, որ եթե Շուշան հանձնվի, ապա ինքը իր կկրակի ճակատին։ Մինչև հիմա նա իր դավաճան ճակատին չի արձակել այդ փամփուշտը։ ԱԱՃ-Մուսավաթ տանդեմը հասավ իր նկատառումներին։ Շուշայի, իսկ մի քանի օր անց, Լաչինի շրջանի օկուպացիայի հետևանքով այդ ժամանակվա իշխանությունը տապալվեց, և ռազմական հեղաշրջման արդյունքում իշխանության եկավ ԱԱՃ-Մուսավաթը։ Դրանից հետո նրանք մոռացան Շուշայի մասին, փաստորեն այն նվիրեցին հայերին, իսկ այնուհետև կատարեցին ևս մեկ դավաճանություն՝ 1993 թվականի ապրիլին թշնամուն հանձնեցին Քելբաջարը։ Այնտեղ թողեցին միայն անմեղ, անզեն մարդկանց, չկարողացան նրանց փրկել և պահպանել։ Ի՞նչ արեցին դրանից հետո, դասալքություն, փախան։ Գերագույն գլախվոր հրամանատարը դասալիք է, պետական քարտուղարը դասալիք է, խորհրդարանի նախագահը դասալիք է, մյուս դասալիքները նույնպես փախան ու թաքնվեցին, մեկը Քելեքիում, մյուսները՝ արտասահմանում։ Եթե պատերազմի ժամանակ Գերագույն գլխավոր հրամանատարը փախչում է, ապա դա դասալքություն է, ուրիշ անուն չկա։ Բոլորը պետք է իմանան դա և չմոռանան»։

      Պետության ղեկավարի այս խոսքերից հետո, արդեն Շուշայի օկուպացիայի վերաբերյալ մութ պահեր չեն մնում։ Հետևաբար մերժողովուրդը չպետք է մոռանա իր պատմությունը և չպետք է ապագա սերունդներին թույլ տա դա անել։ Ինչպես ասել է թուրք փիլիսոփա Աբու Թուրխանը՝ պատմությունը կրկնվում է երկու դեպքում. երբ դրանից դաս են քաղում, կրկնվում են պայծառ պահերը, երբ չկան՝ մութ էջեր։

      ARMENIA.AZ





    Վերջին լուրեր

      13 հայ ահաբեկիչների գործը ներկայացվել է դատարան վերանայման - ԹԱՐՄԱՑՎԱԾ


      22 Հունիսի 2021

      Նախարար. Ադրբեջանը պատրաստ է ընդունել ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի և ՄԱԿ ՓԳՀ առաքելությունները, մենք սպասում ենք պատասխանի երկու կազմակերպությունների կողմից


      22 Հունիսի 2021

      Շտաբի ղեկավար. ՆԱՏՕ-ն Ադրբեջանը համարում է իր հուսալի գործընկերը


      22 Հունիսի 2021

      Երեքշաբթի Ադրբեջանի նախագահը հաստատել է Շուշայում պետական ​​արգելոցի ստեղծումը


      22 Հունիսի 2021

      Իլհամ Ալիևը հաստատել է՝ «Ադրբեջանի մշակութային մայրաքաղաք Շուշա քաղաքի մասին» օրենքը


      22 Հունիսի 2021

      Ադրբեջանում ստեղծվում է էներգետիկ արդյունավետության հիմնադրամ


      22 Հունիսի 2021

      Խոսնակ. Ադրբեջանի և Թուրքիայի ժողովուրդների միջև բարեկամությունն ու եղբայրությունը մեր ամենամեծ սեփականությունն է


      22 Հունիսի 2021

      Շուշայում կենցաղային աղբի հավաքումը և ուտիլիզացիան հանձնարարվել է «Թեմիզ Շեհեր» ԲԲԸ-ին


      22 Հունիսի 2021

      Քելբեջարի շրջանում պետական ​​սահմանի պահպանման ու պաշտպանության կազմակերպման նպատակով էլեկտրաէներգիայի մատակարարման համար հատկացվել է 24,5 միլիոն մանաթ


      22 Հունիսի 2021

      Ավստրալիայում կանխվել է հայկական սադրանքը


      22 Հունիսի 2021

      ԱԳՆ. Քննարկումներ են տարվում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի՝ Աղդամ, Ֆիզուլի և Շուշա առաքելության հետ կապված


      22 Հունիսի 2021

      Օգոստոսի 1-ից Ադրբեջանը սպասարկման և աշխատանքի ոլորտներում կպահանջի COVID անձնագրեր


      22 Հունիսի 2021

      Ադրբեջանի ՌՕՈՒ-ի հրամանատարը՝ անցկացվող զորավարժությունների նպատակի մասին


      22 Հունիսի 2021

      Ադրբեջանցի քաղաքագետ. Ընտրակեղծիքները Հայաստանում քաղաքական քաոսը դարձնում են անխուսափելի


      22 Հունիսի 2021

      Ռուսաստանցի քաղաքագետ. Հայ ժողովրդին առաջարկել էին ընտրել «երկու չարիքից»


      22 Հունիսի 2021

      Ավստրիայի, Լիտվայի և Ռումինիայի ԱԳՆ ղեկավարները կայցելեն Ադրբեջան


      22 Հունիսի 2021

      ՌԾՈՒ-ում մեկնարկել են մարտավարական զորավարժություններ


      22 Հունիսի 2021

      Իլհամ Ալիև. Պակիստանը հանդիսանում է այն եզակի երկրներից մեկը, որը չի ճանաչում Հայաստանը


      22 Հունիսի 2021

      Ադրբեջանի նախագահը շնորհավորել է է Գուտերիշին՝ ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարի պաշտոնում վերընտրվելու կապակցությամբ


      22 Հունիսի 2021

      Էրդողան. Շուշայի հռչակագրով մենք սկսեցինք մեր հարաբերությունների նոր փուլը


      22 Հունիսի 2021

      Պակիստանի Ցամաքային զորքերի հրամանատար. «Ղարաբաղի ազատագրումը մեծ իրադարձություն է յուրաքանչյուր մահմեդականի համար»


      22 Հունիսի 2021

      Ադրբեջանում կթույլատրվի հարսանիք ու նշանադրություն անցկացնել


      22 Հունիսի 2021

      Ադրբեջանցի պատգամավոր. Հայերը հասկանում են, որ պեշկա» են դարձել մեծ խաղի մեջ


      22 Հունիսի 2021

      Թուրքիայի նախագահ. Մենք կշարունակենք համապարփակ աջակցություն ցուցաբերել Ադրբեջանին


      22 Հունիսի 2021

      Նախագահ. Մենք երախտապարտ ենք՝ Երկրորդ ղարաբաղյան պատերազմի ժամանակ Պակիստանի կողմից Ադրբեջանին ցուցաբերած աջակցության համար


      22 Հունիսի 2021

      Սամեդ Սեյիդովը կոշտ քննադատության է ենթարկել ԵԽԽՎ-ին


      21 Հունիսի 2021

      Պատրաստվել է Շուշայում Բյուլբյուլի տուն-թանգարանի հուշատախտակը


      21 Հունիսի 2021

      Ղազախստանը պատրաստ է Ադրբեջանի հետ COVID անձնագրերի փոխադարձ ճանաչմանը


      21 Հունիսի 2021

      ԵԽԽՎ-ում բարձրացվել է Քելբաջարում ականի պայթյունի հետևանքով ադրբեջանցի լրագրողների զոհվելու հարցը


      21 Հունիսի 2021

      Ազատագրված տարածքներում ականի պայթյունից զոհվել է Ադրբեջանի 28 քաղաքացի


      21 Հունիսի 2021

      Նախարար. Մենք հավատում ենք, որ Հայաստանի իշխանությունները ճիշտ հետևություններ կանեն


      21 Հունիսի 2021

      Ռուհանի. Իրանա-ադրբեջանական սահմանին զգալի դրական փոփոխություններ տեղի կունենան


      21 Հունիսի 2021

      Ադրբեջանի ԱԳՆ ղեկավար. Ղարաբաղի վերաբերյալ եռակողմ հայտարարությունների որոշ դրույթների կատարումը հետաձգվում է


      21 Հունիսի 2021

      Ադրբեջանում սկսվում է ГАЗ ավտոմեքենաների հավաքումը


      21 Հունիսի 2021

      Լաչինի շրջանի Գալաչա գյուղը-ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ


      21 Հունիսի 2021

      Թուրքիայի դեսպան. Շուշայի հռչակագիրը կարևոր դաշինքային համաձայնագիր է


      21 Հունիսի 2021

      Թուրքիայի պաշտպանական արդյունաբերության նախարար. Բաքուն և Անկարան ուսումնասիրում են՝ Ադրբեջանում ԱԹՍ-ի արտադրություն կազմակերպելու հնարավորությունը


      21 Հունիսի 2021

      Իլհամ Ալիևն ընդունել է Պակիստանի Ցամաքային զորքերի հրամանատարին


      21 Հունիսի 2021

      Տեղի է ունենում Ադրբեջանի և Ղազախստանի ԱԳՆ ղեկավարների ընդլայնված կազմով հանդիպումը


      21 Հունիսի 2021

      Իլհամ Ալիևն ընդունել է Ղազախստանի փոխվարչապետին


      21 Հունիսի 2021

      Ռուսաստանցի քաղաքագետ. Բաքուն հետագայում ևս խստորեն կկանխի Ղարաբաղի հարցում Փաշինյանի նոր կառավարության «բռնուկի խաղալու» փորձերը


      21 Հունիսի 2021

      Դեսպան. Ադրբեջանը և Գերմանիան համագործակցության մեծ հեռանկարներ ունեն կրթության ոլորտում


      21 Հունիսի 2021

      Բաքվում սկսվել է հայկական ահաբեկչական խմբավորման 13 անդամների գործով դատավարությունը


      21 Հունիսի 2021

      Պետական ​​կոմիտե. Օկուպացիայից ազատագրված հողերում սկսվել է մզկիթների վերականգնումը


      21 Հունիսի 2021

      Ադրբեջանի ԱԳՆ-ն պատասխանել է Հայաստանին


      21 Հունիսի 2021

      Փոխնախագահ. Ամերիկյան AmCham- ը շահագրգռված է մասնակցելու Ղարաբաղի վերականգնման գործընթացին


      21 Հունիսի 2021

      Չավուշօղլու. Շուշայի հռչակագիրը՝ թուրք-ադրբեջանական հարաբերությունները նոր մակարդակի է դուրս բերել


      21 Հունիսի 2021

      Ղազախստանի ԱԳՆ ղեկավարը այցով գտնվում է Ադրբեջանում


      21 Հունիսի 2021

      Հայաստանի հետ սահմանի հարցը կորոշվի հօգուտ Ադրբեջանի-ՀԱՐՑՈՒՄ


      21 Հունիսի 2021

      Թուրքիայի ԱԳՆ. Երևանը պետք է հրաժարվի թշնամական վերաբերմունքից


      21 Հունիսի 2021

    Վերջին լուրեր