Պատմության ինստիտուտում` Հյուսիսային Ադրբեջանի հողերում հայերի վերաբնակեցման պատմության մասին նոր գիրք է հրատարակվել

21 Օգոստոսի 2020 - 22:37

Ադրբեջանի Գիտությունների ազգային ակաեդեմիայի Պատմության ինստիտուտըհրապարակել է՝ «Հյուսիսային Ադրբեջանի հողերում հայերի վերաբնակեցման հետևանքները տարածաշրջանային անվտանգության համար» գիրքը։

Ինչպես Armenia.Az-ին ասել են Պատմության ինստիտուտի մամուլի ծառայությունում, այդ աշխատանքը, ինչպես նաև «Իրավանի խանություն. ռուսական նվաճումներ և հայերի վերաբնակեցումը Հյուսիսային Ադրբեջանի հողերում» և մյուս արմատական հետազոտությունները գրվել են ի պատասխան նախագահ Իլհամ Ալիևի կոչերին։

Գիրքը հրատարակվել է՝ «Ադրբեջանի պատմաբաններ» հասարակական միավորման կողմից, Ադրբեջանի Հանրապետության նախագահին առընթեր Ոչ կառավարական կազմակերպությունների պետական աջակցության խորհրդի կողմից ֆինանսավորվող նախագծի շրջանակներում։ Գրքի հեղինակներ են՝ Պատմության ինստիտուտի տնօրեն, ակադեմիկոս Յագուբ Մահմուդովը և «Ղարաբաղի պատմություն» բաժնի ղեկավար, դոցենտ Գյունթեքին Նաջաֆլին։ Աշխատությունը հրապարակվել է՝ Պատմության ինստիտուտի գիտական խորհրդի որոշմամբ, նրա տեխնիկական խմբագիրն է հանդիսանում՝ «Ադրբեջանի պատմաբաններ» հասարակական միավորման նախագահ, դոցենտ Մեհրի Խանբաբաևան։

Հեղինակները նշում են, որ XIX դարի սկզբին ցարական Ռուսաստանը սկսել է իրագործել Պյոտր առաջինի՝ հայերին Հարավային Կովկասում՝ Հյուսիսային Ադրբեջանի հողերում վերաբնակեցնելու քաղաքականությունը։ Թուրքմենչայի (1828 թ.) և Ադրիանապոլսի (1829 թ.) պայմանագրերի համաձայն, սկսվել է հայերի զանգվածային վերաբնակեցումը, ինչպես գաջարական Իրանի, այնպես էլ Օսմանյան կայսրությունից Հարավայըն Կովկասում՝ Հյուսիսային Ադրբեջանի հողերում։ Դրա համար այստեղ նախ կենսագործել են արյունոտ դատաստանների քաղաքականություն։ Այստեղ անզեն ադրբեջանական բնակչության ցեղասպանությունը իրագործել են ցարական Ռուսաստանին ծառայող հայկական և վրացական ծագումով սպաների՝ ցիցիանովների, լազարյանների, մելիքյանցների, մադաթովների ղեկավարության ներքո։ Որքան էլ, որ հայերը և հայամետ ուժերը կեղծել են այս պատմությունը՝ հայերի վերաբնակեցման հարցով ցարական Ռուսաստանի արխիվային փաստաթղթերը, կայսրի կարգադրությունները, հրահանգները, կարգադրությունները և մյուս փաստաթղթերը հաստատում են այդ պատմական ճշմարտությունը։

Հրատարակությունում նշվում է, որ Հարավային Կովկասի այսօրվա ողբերգական պատմությունը սերտորեն կապված է՝ հայկական էթնոսի այդ տարածքը վերաբնակեցնելու հետ, իսկ ավելի ճիշտ՝ ցարական Ռուսաստանի կովկասյան քաղաքականության հետ։ Այսօր Հայաստանը՝ Հարավային Կովկասի, ընդհանուր առմամբ տարածաշրջանի համար անվտանգությանը ամենալուրջ սպառնալիք է, հակամարտության օջախ։ Հայաստանը իրենից լուրջ սպառնալիք է ներկայացնում նաև ողջ աշխարհում խաղաղությանը։ Այդ սպառնալիքի աղբյուր է հանդիսանում հայ ազգայնամոլների կողմից կեղծված պատմությունը ՝«Մեծ Հայաստանի» մասին հնարանքը։

Հիշեցնենք, որ վերջին տարիներին, Ոչ կառավարական կազմակերպություններին պետական աջակցության խորհրդի ֆինանսավորմամբ նախագծերի շրջանակներում՝ «Ադրբեջանի պատմաբաններ» հասարակական միավորման կողմից հրատարակվել, աշխարհի տարբեր լեզուներով թարգմանվել և արտասահմանում տարածվել են՝ «Իրավանի խանություն. հայ բարբարոսների կողմից ավերված Խանի պալատը», «Իրավանի խանություն. հայ բարբարոսների կողմից ավերված Իրավանի մզկիթները», «Իրավանի խանություն. Իրավանի ամրոց՝ հերոսական ամրոց» և «Չուխուրսադի տիրակալները և Իրավանի խաները» աշխատությունները։

ARMENIA.AZ